Laat je stem horen!

  Peter de JongInterview met de heren de Jong en Vliegen, beiden werkzaam bij LUMC
Peter de Jong werkt bij het Onderwijscentrum van het LUMC. Hij adviseert over het gebruik van ICT in het onderwijs. Zijn laatste aanschaf is het Audience Response System Turning Point, een systeem met stemkastjes waarbij studenten meteen antwoord kunnen geven op een vraag die een docent in zijn college stelt. Dr. Vliegen is cardioloog, werkzaam op de afdeling Hartziekten, coördinator van een deel van het cardiologische blok Borst en gebruiker van het audience response system.

Interactief college
Maandag 1 december, 13.25 uur: ruim tweehonderd 3e jaars foto vliegenGeneeskunde studenten druppelen collegezaal 1 binnen en nemen plaats achter de interruptiemicrofoon. Het blok Borst staat met een college cardiologie op het rooster. De studentassistent arriveert en deelt de stemkastjes uit. Hij plaatst de ontvanger in de pc, het college kan beginnen. Dr. Vliegen start het college met een patiëntcasus. Patiënt X heeft een hartinfact gehad. De vraag is hoe een re-infarct kan worden voorkomen. De studenten pakken hun stemkastje en drukken hun antwoordkeuze in. Op het scherm verschijnt de uitslag. Dr. Vliegen kan in één oogopslag zien welk antwoordalternatief veel gekozen is en stemt zijn toelichting daarop af. Het was de derde keer dat Dr. Vliegen dit jaar de stemkastjes inzette bij een college. 

Waarom bent u in eerste instantie stemkastjes gaan gebruiken?
’Al jaren maken we tijdens nascholingen gebruik van een stemsysteem. Dat motiveert de zaal om mee te doen en maakt het voor de docent inzichtelijk wat men weet en wat men niet weet. Ook geeft het iedereen de mogelijkheid om zijn mening te geven zonder direct in het middelpunt van de belangstelling terecht te komen. Aanvankelijk was het stemsysteem erg duur en daarom niet beschikbaar voor colleges. Enkele jaren geleden kregen Dr. Willems en ik de mogelijkheid om bij enkele colleges een stemsysteem te gebruiken. Dat viel zo goed bij de studenten dat we direct de prijs wonnen voor het beste Blok Geneeskunde. Het was toen duidelijk dat het een hit was. Nu er weer een mogelijkheid tot stemmen was, heb ik die natuurlijk met beide handen aangegrepen.’ 

foto stemkastjesHet verloop van het college
‘Ik geef er de voorkeur aan om mijn colleges op te bouwen uit vragen en antwoorden. Door een probleem te genereren, gaat iedereen nadenken over de oplossing. Nadat een antwoord is gegeven, wordt het probleem besproken. Doordat de student zich het probleem eigen gemaakt heeft, blijft het antwoord beter hangen. Dit werkt vooral goed bij kleine groepen. Als de groep groter wordt, is de communicatie alleen goed mogelijk met diegenen die vooraan zitten. Met stemkastjes bereik je wel de hele zaal. 

Waarom clickers?
Terug naar De Jong. ‘Allereerst is het gewoon een leuke, activerende toepassing in het onderwijs. Studenten blijven er wakker van’, aldus De Jong. ‘Bovendien kunnen docenten in no time zien wat de beginsituatie is van een groep studenten en waar eventueel de problemen liggen. Dat geeft richting aan het college.’ Maar ook voor het peilen van meningen zijn de stemkastjes ideaal, bij bepaalde ethische dilemma’s bijvoorbeeld werkt het om de discussie op gang te brengen. Omdat de antwoorden anoniem zijn, is het niet bedreigend. ‘Waar studenten vroeger nog weleens aarzelden om een fout antwoord toe te lichten, verdwijnt die terughoudendheid als ze zien dat het merendeel van de studenten kennelijk op een verkeerd spoor zit. Een andere fraaie toepassing van stemkastjes is dat de collegezaal als het ware een patiënt kan behandelen en exact ziet wat de consequenties zijn van de gekozen behandeling. Verder is het handig om de kastjes in te zetten bij responsiecolleges. Vroeger liepen docenten alle vragen langs, nu gaan ze alleen in op vragen die problemen opleveren. Dat maakt zo’n responsiecollege veel effectiever.’ 

De rollen omgedraaid
De faculteit Geneeskunde verzorgt interne trainingen voor het gebruik van stemkastjes in de collegezaal. De Jong instrueert studentassistenten en de studentassistenten trainen op hun beurt docenten in het gebruik van de stemkastjes. ‘Dat is sowieso al leuk, dat de rollen nu omgedraaid zijn: docenten leren van studenten.’ De training bestaat uit een hands-on instructie van twee uur en is vooral gericht op het maken van een interactieve dia in powerpoint. Die interactieve dia zorgt ervoor dat er gestemd kan worden.  

Hoe maak je zo’n stemdia?
‘Die dia’s aanpassen is eigenlijk een makkie,’ hoort De Jong nog wel eens van de docenten. Lastiger is het om de hele collegeopzet aan te passen. Hoe ga ik verder als het overgrote deel van de studenten een verkeerd antwoordalternatief kiest? Het inpassen van een interactieve dia structureert het onderwijs als het ware opnieuw en dat kost tijd. Een interactieve dia maken, doe je zo:
Stap 1: Voeg via het menu ‘insert slide’ een interactieve dia in
Stap 2: Voeg de vraagtekst in en de tekst van de alternatieven.Het invoegen is nu klaar! ‘Extra mogelijkheden zijn een timer toevoegen of een balkje dat aangeeft hoeveel stemmen er al ontvangen zijn, maar dat is alleen verfraaiing en niet noodzakelijk.’ 

Hoe vaak, hoeveel, hoe duur?
Geneeskunde beschikt over 325 stemkastjes (de grootte van een eerstejaarsgroep) en drie ontvangers. Er kan dus in meerdere zalen tegelijk met de stemkastjes gewerkt worden. De afdeling nascholing Boerhaave heeft 200 kastjes. ‘Bij een groot symposium kunnen we dus over meer dan 500 kastjes beschikken.’ Op dit moment worden de kastjes 4 tot 5 keer per week ingezet in alle leerjaren. Mensen horen het van elkaar en als er successen zijn, dan willen anderen het ook proberen.’ In december zijn er weer nieuwe cursussen gestart voor docenten die in 2009 willen werken met de clickers. Een stemkastje kost ongeveer 40 euro. 

Baat het niet…
De Jong vertelt over een experiment naar de effecten van het stemkastjesgebruik. Er zou geconstateerd zijn dat studenten betere tentamencijfers halen als er in het college stemkastjes zijn gebruikt. ’Ik kan me er wat bij voorstellen dat het een positief effect heeft. In ieder geval: het kan vast geen kwaad en het levert een bijdrage aan activerend onderwijs!’ 

Tips

 

1. Gebruik niet te veel stemdia’s in een uur.

2. Gebruik alleen eenvoudige presentatievormen zoals verticale balkjes. Veel andere vormen zoals pie-charts zijn te ingewikkeld om als publiek snel te kunnen begrijpen.

3. Ga in op het resultaat van de stemming. Het is frustrerend voor een student als hij moet kiezen, terwijl de docent niets met de   uitslag doet…

4. Begin met enkele simpele toepassingen waar de student ook meteen het nut van inziet.

 

 

Be Sociable, Share!

Leave a Reply