Stand van zaken ICTO activiteiten Universiteit Leiden

Vorig jaar augustus ben ik begonnen als ICTO-coördinator bij het Bestuursbureau. En zoals mijn voorganger Marc Dupuis al schreef in zijn laatste column: “Het ICTO-schip vaart als nooit tevoren.” In 2011 werkt de universiteit met ambitie aan diverse projecten waarin ICT wordt ingezet ten behoeve van studiesucces en onderwijsinnovatie. Hieronder schets ik de stand van zaken van de lopende faculteitsoverstijgende projecten. Daarmee is dit de eerste van mijn nieuwe vaste bijdrage aan het ICTO weblog en de ICTO nieuwsbrief.

1. Digitaal toetsen 

In de eerste helft van 2010 voerde een werkgroep waarin het merendeel van de faculteiten participeerde, onder leiding van het ICLON, een behoefteonderzoek uit naar digitaal toetsen aan de Universiteit Leiden. De inventarisatie en adviezen zijn in september gerapporteerd aan de projectstuurgroep en de vicedecanen. De meest urgente behoefte die uit het behoefteonderzoek naar voren kwam, was die aan een toetslocatie: een toetslocatie geschikt voor afname van summatieve toetsen voor grote groepen studenten (minimaal 200). Hieruit voortvloeiend zijn eind 2010 twee activiteiten opgestart:

  • het opdoen van ervaring met summatief digitaal toetsen in de vorm van drie pilots door de faculteiten Geesteswetenschappen, Rechtsgeleerdheid en het LUMC.
  • het uitwerken van een exploitatieplan voor een mogelijke toetslocatie.

Over beide activiteiten wordt in maart/april aanstaande gerapporteerd. Beide rapportages leveren input voor het formuleren van vervolgstappen. 

Bij het LUMC/Geneeskunde zal voor de universiteit interessante ervaring worden opgedaan in het SURF-project "VGTogether, Samenwerken in Voortgangstoetsing", met name de ervaring met itembanking en de infrastructuur daarvoor. 

2. Open Courseware 

Nationaal en internationaal delen steeds meer onderwijsinstellingen hun leermaterialen open via internet, tegenwoordig open educational resources (OER) genoemd. Massachusetts Institute of Technology (MIT) begon tien jaar geleden als eerste om leermateriaal per cursus gebundeld via het web open te stellen. We spreken dan van Open Courseware (OCW). De doelstellingen van instellingen bij open courseware projecten zijn divers: van het vervullen van een maatschappelijke missie, tot internationale exposure, de overtuiging dat het open leermateriaal een wegingsfactor gaat worden in rankings, tot kennisvalorisatie en startpunt voor onderwijsvernieuwing. De Universiteit Leiden wil substantiële ervaring opdoen met de mogelijkheden van open courseware en start daarom het project Open Courseware Leiden. De universiteit bevindt zich met dit project binnen Nederland in de voorhoede.  

3.  Studiekeuze- en studiebegeleiding

Het optimaliseren van studiesucces via voorlichting, matching en effectieve begeleiding is een belangrijke doelstelling voor het Leidse onderwijs. Daarbij onderzoeken we steeds hoe ICT elke stap in deze keten nog efficiënter of effectiever kan ondersteunen. Er lopen en starten diverse activiteiten op dit vlak:

  • Rond studiekeuze start binnenkort in samenwerking met de TU Delft het project Content Rich Recruitment Tool, oftewel de Studiekeuzeportal.
  • Rond studievoortgang lopen twee projecten: in drie faculteiten is gestart met het maken van studieplannen door tweedejaars studenten met een studieachterstand; en in E-merge verband loopt het E-coach project. Actuele voortgangsgegevens uit uSis zijn bij beide projecten essentieel. De projecten wisselen ervaringen uit zowel wat betreft techniek (rapportages uit uSis) als methodiek van begeleiding.
  • Rond studievaardigheden is er al jarenlang ervaring met de website Studieondersteuning van de Leidse studentenpsychologen.  

4. Weblectures

Weblectures kunnen bijdragen aan uitdagend onderwijs en het vergroten van studiesucces. In 2010 is daarom het Rich media project gestart. In het najaar is een tussenrapportage uitgevoerd. In het eerste jaar zijn in totaal 362 weblectures opgenomen. De meeste van deze weblectures zijn afkomstig uit een collegereeks. Alle weblectures (ook de niet direct onderwijsgerelateerde weblectures zoals lezingen) zijn samen ruim 34.000 keer bekeken. Weblectures worden het meest bekeken in de dagen (vlak) voor het tentamen. Daarnaast worden weblectures goed bekeken op de dag voorafgaand aan het volgende college. Studenten blijken zeer tevreden over de geboden weblectures. Ze vragen er de docent om als het online komen van de colleges door omstandigheden even op zich laat wachten.Alle faculteiten onderschrijven dat er behoefte is aan een dergelijke basisvoorziening. Daarom wordt in 2011 gewerkt aan twee zaken:

  • het verder inrichten van de dienstverlening (project weblectures dienstverlening) 
  • het experimenteren met meer didactische toepassingen (project Video2learn in E-merge verband). 

5. Docentprofessionalisering 

Bij vernieuwing met ICT speelt de individuele docent een cruciale rol. Inzet van ICT vraagt van docenten nieuwe vaardigheden en inzicht in mogelijkheden. In aanvulling op de bestaande, veelal facultaire, ondersteuning is er nu een online cursus over inzet van ICT in onderwijs beschikbaar voor alle docenten van de Universiteit Leiden. Deze cursus is  voor iedereen toegankelijk via het eigen Blackboard account. De cursus is tot stand gekomen via een samenwerkingsverband met de vier E-merge instellingen en 11 internationale universiteiten, en geproduceerd door Epigeum, een aan Imperial College gelieerd professioneel productiebedrijf. In 2011 wordt het gebruik van de online cursus verder gestimuleerd in samenwerking met HRM, de trainers van het ICLON en BKO-coördinatoren. 

6. ICTO-meerjarenplan 2011-2014 

In de eerste helft van 2011 werken we, in overleg met diverse betrokkenen, aan het ICTO-meerjarenplan 2011-2014. Dit plan maakt deel uit van het ICT-meerjarenplan dat eens in de vier jaar wordt opgesteld onder regie van de afdeling Informatiemanagement van het Bestuursbureau. In de loop van juni is het meerjarenplan 2011-2014 in concept gereed. Voor wie zijn geheugen wil opfrissen staat hier het ICT-meerjarenplan 2007-2010. 

Jaarverslag e-elearning divisie 1 LUMC 2010

Binnen het LUMC heeft de afdeling heelkunde van divisie 1 veel bijgedragen aan de productie van medische e-learning binnen MedischOnderwijs.nl. Deze bijdragen komen voor een groot deel voort uit de productie van modules met de auteur omgeving MasterPRO.

MedischOnderwijs.nl is al jaren de spil waar medische e-learning binnen het LUMC om draait en wordt ook buiten het LUMC in de rest van Nederland steeds meer als zodanig ervaren. Vorig jaar participeerden alle Universitaire Medische Centra al in MedischOnderwijs.nl. In 2010 zijn daar twee nieuwe hogescholen bij gekomen, waardoor MedischOnderwijs.nl nu ook de spil lijkt te worden voor het medisch hoger onderwijs. Eén van de nieuwe ontwikkelingen is de lancering van een website met de naam MedischLeren.nl, voor de distributie van complete e-learning cursussen. Het bezit van een eigen Elektronische Leeromgeving is voor gebruikers hierdoor minder noodzakelijk geworden.

Hoogtepunt in 2010 was de organisatie van het 2e MedischOnderwijs.nl symposium, dat niet alleen goed bezocht werd, maar ook uitstekend is verlopen.

Het volledige jaarverslag kunt u hier lezen.

Oproep pilots met weblectures

In 2010 is het Pilotproject Rich Media uitgevoerd. Aan dit project hebben alle faculteiten, het ICLON en het LUMC deelgenomen. Een project rond weblecturers, waarin de volgende resultaten behaald zijn: een Mediasite omgeving, uniforme apparatuur, uniforme werkwijze en interfacultaire samenwerking, gemeenschappelijke planning, functionele inrichting Mediasite en een veelheid aan opnames en veel ervaring met het maken van opnames.

Een logisch vervolg is dan om o.a. de focus op didactische toepassingen te richten.
Onlangs is het E-merge-project Video2Learn (=voorlopige werktitel) gestart waarin onder andere de Universiteit Leiden (via ondergetekende) middels pilots gaat onderzoeken welke uitvoerbare didactische scenario’s er te bedenken zijn voor het gebruik van weblectures (zie bijvoorbeeld http://weblectures.leidenuniv.nl).
Faculteiten mogen voor 10 maart ideeën indienen, de projectgroep zal uit de ingediende ideeën een keuze maken. Overigens, er is voor Leiden €15000 beschikbaar voor de geselecteerde pilot (-s).

  • Als je meer wilt weten kun je even de bijlage lezen of me natuurlijk altijd even bellen (071-5273743)
  • Wil jij een pilot aanvragen (of weet je binnen Leiden iemand anders die mee zou willen doen)? Sla dan deze bijlage op en stuur hem voor 10 maart ingevuld terug naar Karel Roos.

Mobiele website Universitaire Bibliotheken Leiden

Er is een bètaversie van de mobiele website van de Universitaire Bibliotheken Leiden beschikbaar.
Het voorlopige adres is: http://catalogus.leidenuniv.nl/aleph-cgi/m/index.pl.

Deze site maakt het gemakkelijk om op uw mobiele telefoon in de Catalogus te zoeken en in te loggen, boeken aan te vragen en te verlengen. U ziet waar de bibliotheken gevestigd zijn en wanneer ze open zijn. Met een simpele klik op het telefoonnummer belt u direct. Daarnaast kunt u het nieuws van de homepage van de gewone website en de tweets van de bibliotheken volgen. Helaas zijn niet alle pagina’s van de gewone website geschikt voor mobiele toepassingen.

Laat weten wat u ervan vindt

De mobiele website is uiteraard eerst uitvoerig getest. De bibliotheken zijn nu zeer benieuwd naar uw ervaringen. 
E-mail graag uw verbetersuggesties.
 

Van E-coach naar E-coach 2.0

In het eerste kwartaal van 2011 wordt het E-merge project E-coach afgerond. In deze periode gaat het vervolgproject E-coach 2.0 van start.

Waar in het eerste E-coach de nadruk lag op het onderzoeken van de mogelijkheden om probleemstudenten tijdig te signaleren, ligt in E-coach 2.0 de nadruk op de interventies van de studieadviseur om probleemstudenten te ondersteunen en uitval te voorkomen.

In het eerste project werd een zoekvraag op de campus solutions database ontwikkeld, om per cohort een lijst van studenten te kunnen genereren, op volgorde van minste naar beste studieprestatie. In dit project werden bij de projectpartners (Hogeschool Leiden, Haagse Hogeschool en TU Delft) al kleinschalige pilots verricht met e-mail contact met de probleemstudenten om deze aan te zetten een studieplanning te maken en bij problemen contact op te nemen met de studieadviseur.

In E-coach 2.0 zal grootschaliger gebruik gemaakt worden van de mogelijkheden die e-mail contacten naar aanleiding van achterblijvende studieresultaten tussen de studieadviseurs en studenten kunnen bieden. Hierbij zal bij alle participerende instituten het effect van deze interventies met de action research methode onderzocht worden.

Naar verwachting zal in het E-coach 2.0 project, naast het LUMC, plaats zijn voor nog één Leidse faculteit. Bij de uitvoering zal zo goed mogelijk aangesloten worden bij de lopende projecten, zoals het project “Studieplan”, om waar mogelijk elkaar te versterken en overlap te voorkomen.

LUMC participeert in SURFproject over itemconstructie en -beoordeling

Het LUMC, de faculteit Geneeskunde, particpeert samen met Maastricht, Nijmegen en Groningen in het SURF project "VGTogether, Samenwerken in Voortgangstoetsing". Binnen een aantal medische opleidingen in Nederland wordt gezamenlijk voortgangstoetsing toegepast. Deze toetsvorm faciliteert het longitudinaal monitoren van brede kennisontwikkeling en geeft de student de mogelijkheid leeractiviteiten te richten. De voortgangstoets wordt ieder kwartaal in vijf instellingen tegelijk schriftelijk door alle (± 8000) studenten geneeskunde afgenomen.   

Ter ondersteuning van voortgangstoetsing zijn inmiddels het toetsservicesysteem Vosys en het studentfeedbacksysteem ProF beschikbaar, onder beheer van de UM. Toekomstige ontwikkelingen zoals het digitaal adaptief afnemen van de toets, vereisen echter een hogere itemproductie. Om de werkdruk van zowel beheer als itemproductie te verlagen, wordt een centrale generiek te gebruiken infrastructuur voortgangstoetsing opgezet waarin, naast Vosys en ProF, tevens een nieuw systeem voor itemconstructie en itembeoordeling en een omgeving voor kennisuitwisseling zijn voorzien. Hiermee worden de mogelijkheden voor toekomstige digitale afname van de voortgangstoets sterk verbeterd. Bovendien zal de centrale infrastructuur naar behoefte voortgangstoetsing binnen andere domeinen en samenwerkingsverbanden op een efficiënte wijze kunnen ondersteunen.  

(Deze bijdrage is geschreven door: Peter de Jong, LUMC)

EZIS training met e-learning voor artsen

Overal in het LUMC zijn werkgroepen actief met het ontwerpen en testen van het basisdossiers en de specialistische dossiers in EZIS. Hoewel de dossiers in detail verschillen, is veel van de functionaliteit binnen de uiteindelijk geïmplementeerde dossiers gelukkig algemeen. Dit maakt het mogelijk om algemeen trainingsmateriaal voor zelfstudie doeleinden te ontwikkelen en op de detailverschillen tussen de specialismen in te gaan in de klassikale trainingen.

In de periode oktober 2010 tot en met februari 2011 is door de e-learning ontwikkelaars van divisie 1 een 16-tal e-learning modules ontwikkeld met als doelgroep artsen die vanaf april met EZIS zullen werken. De e-learning modules behandelen het grootste gedeelte van de functionaliteit in EZIS en vormen een basispakket dat bestudeerd moet worden voordat de klassikale trainingen in maart van start gaan. De e-learning modules worden momenteel voor een laatste controle beoordeeld door 2 eindgebruikers (artsen en ICT-ers) op het gebied van inhoud en gebruiksvriendelijkheid.

Inzet van e-learning voor deze doelgroep en doelstelling heeft als grootste voordeel dat het tijdsonafhankelijk ingezet kan worden, zodat artsen bijvoorbeeld ook tijdens een rustige dienst, of thuis in de avonduren, de leerstof kunnen bestuderen.

De e-learning wordt aangeboden via het learning management systeem (LMS) van bedrijfsopleidingen van het LUMC https://bedrijfsopleidingen.lumc.nl.
Voor de EZIS trainingen is een single-sign-on koppeling gelegd met http://medischonderwijs.nl/.

Artsen en andere LUMC gebruikers worden hierdoor automatisch vanuit het LMS via MedischOnderwijs.nl toegelaten tot de e-learning modules, zonder opnieuw in te hoeven loggen. De resultaten van de e-learning worden bij het afsluiten weer automatisch via dezelfde weg in omgekeerde volgorde geregistreerd in het LMS.

Open CourseWare Universiteit Leiden

Wereldwijd stellen instellingen voor hoger onderwijs steeds vaker onderwijsmateriaal open beschikbaar. Zo stelt het MIT, die als voortrekker kan worden beschouwd, 2.000 cursussen gratis beschikbaar via haar website. In Nederland volgden bijvoorbeeld de Technische Universiteit Delft en de Open Universiteit Nederland.
Gepubliceerde onderwijsmaterialen of Open Courseware (OCW) zijn digitale leermaterialen die via internet vrij toegankelijk zijn voor iedereen, en ook onder duidelijke voorwaarden kunnen worden hergebruikt. 
De Universiteit Leiden start nu met een eigen open courseware project. Daarmee haakt de universiteit in op deze steeds groter wordende internationale beweging. Het doel van het project ‘Open CourseWare Universiteit Leiden’ is ervaring opdoen met de mogelijkheden en kansen van het open online zetten van leermateriaal via vier pilots in masteropleidingen. Twee masteropleidingen vanuit W&N (Statistical Science en ICT&Business) en masteropleidingen vanuit Archeologie en FSW. Eind 2011 heeft elk van de vier pilots minimaal 40 EC van hun onderwijsmateriaal open online gezet.

Vorig jaar heeft de Universiteit Leiden op kleinere schaal al ervaring opgedaan met open courseware. In de loop van februari 2011 zullen de resultaten daarvan online te zien zijn. Het gaat om vier vakken, die een selectie van hun onderwijsmaterialen publiceren. Vanuit Geesteswetenschappen komen de vakken Vertaalwetenschap en Practices and Debates online en vanuit Rechten o.a. het vak Rechtstheorie en het Internationaal Publiekrecht. Deze pioniers zijn vanaf eind februari 2011online te bezichtigen op de Leidse Open Courseware portal. Voor een concreet beeld over open courseware is op de website van de Open Universiteit en de TU Delft interessante informatie te vinden.Voor meer informatie over het Leidse project kunt u bij Ria Jacobi terecht.

(Deze bijdrage is geschreven door Ria Jacobi)

Schrijf je nu in voor SURFcursussen over digitaal toetsen in voorjaar 2011

In het voorjaar van 2011 organiseert SURFacademy weer een groot aantal bijeenkomsten over actuele ICT-thema’s in het hoger onderwijs. Daaronder zijn meerdere workshops over digitaal toetsen, een thema dat nu zeer actueel is aan de universiteit.

Workshop aan de slag met summatief toetsen

Deze workshop gaat op hands-on wijze in op het onderwerp digitaal summatief toetsen. Deelnemers horen tips, adviezen en voorbeelden uit de praktijk en krijgen ruimschoots de gelegenheid om zelf te oefenen. De workshop wordt geleid door toetservaringsdeskundigen van verschillende onderwijsinstellingen, die vanuit best practises toelichten en instrueren.

Workshop aan de slag met formatief toetsen

Deze workshop gaat op hands-on wijze in op het onderwerp digitaal formatief toetsen. Deelnemers horen tips, adviezen en voorbeelden uit de praktijk en krijgen ruimschoots de gelegenheid om zelf te oefenen. De workshop wordt geleid door toetservaringsdeskundigen van verschillende onderwijsinstellingen, die vanuit best practises toelichten en instrueren.

Seminar digitaal toetsen,van beleid naar uitvoering

Tijdens dit seminar delen docenten, beleidsmedewerkers, opleidingsmanagers en ICTO-ers die de meerwaarde van digitaal toetsen hebben ervaren hun praktijkervaringen. De rode draad tijdens dit seminar is: wat is de meerwaarde van digitaal toetsen? Moet digitaal toetsen dagelijkse praktijk voor docenten worden, en wat is daarvoor nodig? Aan de hand van praktijkvoorbeelden en discussie daarover kunnen de deelnemers aan het seminar digitaal toetsen binnen de eigen instelling een stap verder brengen.
Praktische info
Kijk voor het complete programma op de website van SURFacademy of download de flyer. Je kunt je via de website inschrijven voor de verschillende bijeenkomsten. Deelname is in de meeste gevallen kosteloos.

SURFacademy, voor slimme professionals in het hoger onderwijs en onderzoek.